5 · 47 · §5.7.4
Zimitzek transmititutako gaixotasunak: ChagasEnfermedades transmitidas por chinches: Chagas
Campo gutxiko ficha bat, eta gaixotasun batena, ez mikroorganismo batena: bektore baten izenpean dator, eta bere agentea parasito bat da.
1Testua
- Chagasen bektorea eta bidea izendatzea.
- Gordelekua zein zabala den ikustea.
- Prebentzioa txertorik gabe nola egiten den azaltzea.
ZIMITZEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Chagas gaixotasuna Trypanosoma cruzi Agente eragilea: Parasitoa Hegoamerikan endemikoa (tripanosomiasi amerikarra)
GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…)
TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka.
Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke.
POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak.
PREBENTZIOA
Ez dago txertorik
Zimitzen kontrola
Hozkada ekiditeko errepelenteak
Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua.
Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko.
Atal hau azaltzen duten irudiak
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Bektorea | Vector |
| Zimitza | Chinche |
| Endemikoa | Endémica |
| Errepelentea | Repelente |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Chagas gaixotasuna
Gaixotasuna · Trypanosoma cruzi · Eragilea: Trypanosoma cruzi
Bi fitxa alderatuta: Chagas gaixotasuna · Tuberkulosia
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Chagas gaixotasuna | Tuberkulosia | |
|---|---|---|
| Gordelekua | GORDELEKUA: Gizakiak eta beste 150 animalia, ugaztun etxekoiak, basatiak (txakurrak, katuak, arratoiak…) | GORDELEKUA: Gizaki infektatuak (%95) eta behiak (%5) |
| Transmisioa | TRANSMISIOA: Zimitzak (vinchucas,"chinche gaucha", "chinche besucona", "chupadora", "voladora", "barbeiros" edo "chipos“ ) askotan pertsonen aurpegian egiten dutelako kozka. Zimitz batek kozka egiten duenean, bere gorozki kutsatuak uzten ditu. Hazka egiten badu hozkadan, zaurian, begi edo sudurrean, infektatu egin daiteke. | TRANSMISIOA: Aerosolen bidez TBK gaixo aktiboa dutenak bakarrik transmititutko dute, ez badira aktiboak ez |
| Populazio gaixkorra | POPULAZIO GAIXOKORRA: Latinoamerikako nekazal guneetan bizi direnak eta lastozko edo adobeko etxeetan bizi direnak. | POPULAZIO GAIXKORRA: Edozein pertsona infektatu daiteke. Gaixotasuna garatzeko pertsona inmunogutxituek (HIESdunek). 26-31 aldiz arrisku handiagoa. KUADRO KLINIKOA: PRIMOINFEKZIOA: Immunitate zelularraren erantzuna. INFEKZIO ISILA: Bazilo batzuk bideragarri mantentzen dira urteetan zehar. Asintomatikoa, ez kutsakorra. Tuberkulina positiboa. TUBERKULOSI AKTIBOA: Infekzio isila dutenen %10 Haurretan: Tuberkulosi meningitisa (hilkortasun altua 20-60% eta ondorio neurologiko larriak utzi ditzake sendatu ostean) |
| Prebentzioa | Zimitzen kontrola Hozkada ekiditeko errepelenteak Kutsatutako pertsonen detekzioa eta tratamendua. Haurdunen detekzioa umeari ez transmititzeko. | PREBENTZIOA |
| Txertoa | Ez dago txertorik | TXERTOA: M. bovis (BCG: bacilo Calmette-Guérin) TB altuko herrietan. Ez du infekziotik babesten, baina bai gaixotasuna eta haurren forma orokortuak. OSASUN AZTERKETAK: Osasun langileetan eta TB arrunta den lekuetan (infektatatuta ez daudela ziurtatzeko). KIMIOPROFILAXIA RIFANPIZINA: 3 hilabetez tuberkulosi aktiboa ez garatzeko infektatuetan. |
3Irudiak
Irudi bakoitza handitu daiteke; etiketak gaztelaniaz edo ingelesez daudenean, euskarazko itzulpena azpian dago.