5 · 44 · §5.7.4
Zorriek transmititutako gaixotasunak: tifus exantematikoaEnfermedades transmitidas por piojos: el tifus exantemático
Gerra, gosetea eta pobrezia: apunteak berak lotzen ditu gaixotasun hau eta bizi baldintzak.
1Testua
- Bektorea eta eragilea bereiztea.
- Exantemaren hedapena deskribatzea.
- Tratamenduak hilkortasunean duen eragina esatea.
ZORRIEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Tifus exantematikoa Ertamerika eta hegoamerika, Afrika eta Asiako zenbait lekuetan.
Gerra, gosetea, pobrezia… zorriak (Pediculus humanus) eta hauek Rickettsia prowazekii BAKTERIOA transmititu.
GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da.
Inkubazioa 8-12 egun. Paziente infektatuak: fotosentikortasuna, zefalea, sukar altua, hotzikarak…, mialgiak.
5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ).
KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza.
TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20)
TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi
PREBENTZIOA
Zorriak ekidin (higienea).
Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu.
Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Tifus exantematikoa | Tifus exantemático |
| Rickettsia | Rickettsia |
| Infestazioa | Infestación |
| Gangrena | Gangrena |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Tifus exantematikoa
Gaixotasuna · Eragilea: Rickettsia prowazekii
Bi fitxa alderatuta: Tifus exantematikoa · Botulismoa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Tifus exantematikoa | Botulismoa | |
|---|---|---|
| Transmisioa | GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da. | TRANSMISIO MEKANISMOA: Toxinaren irensketa elikagaiekin (ingurune azidoan egonkorra) TOXINA → Urdailetik hesteetako mukosara pasatzen da eta hortik odol zirkulaziora. Nerbio sistema periferikoko elkarketa neuromuskularretan eragiten du, azetilkolinaren askapena inhibituz. Muskuluetako paralisia Heriotza arnas gutxiegitasunagatik (Diafragma eta glotisaren parasiliaren ondorioz) Sendatzen bada, errekuperazio geldoa (hilabeteak) BOTULISMOA: Koadro akutua, giharretako ahulezia edo paralisi flazidoa eragiten duena. AURPEGITIK HASTEN DA ETA BEHERANTZ DOA. Ikusmen lausoa. Elikagaien bidez transmititutakoa Zaurien bidez transimititutakoa Jaioberrien botulismoa (eztia) Inkubazio epea: orduak, 36 ordura arte SUSMOA IZAN BEHAR DA 2 pertsona edo gehiagok produktu bera kontsumitu badute Antzeko sintomatologia eta denboran agerpen antzekoa INKESTA EPIDEMIOLOGIKOA Brote toxikoa topatzeko eta mugatzeko Inplikatutako elikagaiak ikertu Osasun Saileari jakinarazi Laginak jaso, gorozkiak (batzutan odol hazkuntza eta serologia). |
| Prebentzioa | PREBENTZIOA Zorriak ekidin (higienea). Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu. Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez. | PREBENTZIOA |
| Tratamendua | TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20) TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi | TRATAMENTUA Klinikoa Antitoxina helduetan Immunoglobulina bularreko haurretan |