5 · 44 · §5.7.4

Zorriek transmititutako gaixotasunak: tifus exantematikoaEnfermedades transmitidas por piojos: el tifus exantemático

44. blokea 54tikPDF orrialdeak: 119

Gerra, gosetea eta pobrezia: apunteak berak lotzen ditu gaixotasun hau eta bizi baldintzak.

1Testua

Ikasketa-helburuak

Bektorea eta eragilea bereiztea.
Exantemaren hedapena deskribatzea.
Tratamenduak hilkortasunean duen eragina esatea.

ZORRIEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK

Tifus exantematikoa Ertamerika eta hegoamerika, Afrika eta Asiako zenbait lekuetan.

PDF · 119

Gerra, gosetea, pobrezia… zorriak (Pediculus humanus) eta hauek Rickettsia prowazekii BAKTERIOA transmititu.

GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da.

Inkubazioa 8-12 egun. Paziente infektatuak: fotosentikortasuna, zefalea, sukar altua, hotzikarak…, mialgiak.

5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ).

KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza.

TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20)

TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi

PREBENTZIOA

Zorriak ekidin (higienea).

Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu.

Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez.

«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.

Hiztegia

Euskaraz	Gaztelaniaz
Tifus exantematikoa	Tifus exantemático
Rickettsia	Rickettsia
Infestazioa	Infestación
Gangrena	Gangrena

2Fitxa

Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.

Tifus exantematikoa

Gaixotasuna · Eragilea: Rickettsia prowazekii

Bi fitxa alderatuta: Tifus exantematikoa · Staphylococcus aureusen enterotoxina

Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.

	Tifus exantematikoa	Staphylococcus aureusen enterotoxina
Transmisioa	GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da.	TRANSMISIOA: Giza eramaileak kutsatutako elikagaiak.
Klinika	5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ). KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza.	KLINIKA Sintomen hasiera azkarra eta bortitza inkubazio epea <= 4 ordu Gaixotasunaren iraupena laburra eta automugatua. Sintomak 24- 48 ordu
Prebentzioa	PREBENTZIOA Zorriak ekidin (higienea). Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu. Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez.	PREBENTZIOA Elikagaien jatorria kontrolatu: prozesu estafilococo bat daukan animalietatik datozen elikagaiak ekidin. Elikagaien manipulatzaileak kontrolatu: azalean eta nasofaringean eramaileak diren manipulatzaileak ekidin. Elikagaien manipulatzaileak diren enpresetan osasun heziketa: zauri, abzesu… daukan langileari, klinikoki eta bakteriologikoki sendatu arte baja eman. Inguruneko neurriak: materialen desinfekzio egokia. Hotz katea: enterotoxinaren sorrera ekiditeko metodorik eraginkorrena hotza da eta horretarako elikagaiak 10ºC baino gutxiagoan mantendu behar dira. Elikagaiak prestatu bezain laster kontsumitu, eta bestela hozkailura.

Tifus exantematikoa

Staphylococcus aureusen enterotoxina

Transmisioa

GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da.

TRANSMISIOA: Giza eramaileak kutsatutako elikagaiak.

Klinika

5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ).

KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza.

KLINIKA

Sintomen hasiera azkarra eta bortitza inkubazio epea <= 4 ordu

Gaixotasunaren iraupena laburra eta automugatua. Sintomak 24- 48 ordu

Prebentzioa

PREBENTZIOA

Zorriak ekidin (higienea).

Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu.

Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez.

PREBENTZIOA

Elikagaien jatorria kontrolatu: prozesu estafilococo bat daukan animalietatik datozen elikagaiak ekidin.

Elikagaien manipulatzaileak kontrolatu: azalean eta nasofaringean eramaileak diren manipulatzaileak ekidin.

Elikagaien manipulatzaileak diren enpresetan osasun heziketa: zauri, abzesu… daukan langileari, klinikoki eta bakteriologikoki sendatu arte baja eman.

Inguruneko neurriak: materialen desinfekzio egokia.

Hotz katea: enterotoxinaren sorrera ekiditeko metodorik eraginkorrena hotza da eta horretarako elikagaiak 10ºC baino gutxiagoan mantendu behar dira. Elikagaiak prestatu bezain laster kontsumitu, eta bestela hozkailura.

Itxi alderaketa