5 · 44 · §5.7.4
Zorriek transmititutako gaixotasunak: tifus exantematikoaEnfermedades transmitidas por piojos: el tifus exantemático
Gerra, gosetea eta pobrezia: apunteak berak lotzen ditu gaixotasun hau eta bizi baldintzak.
1Testua
- Bektorea eta eragilea bereiztea.
- Exantemaren hedapena deskribatzea.
- Tratamenduak hilkortasunean duen eragina esatea.
ZORRIEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Tifus exantematikoa Ertamerika eta hegoamerika, Afrika eta Asiako zenbait lekuetan.
Gerra, gosetea, pobrezia… zorriak (Pediculus humanus) eta hauek Rickettsia prowazekii BAKTERIOA transmititu.
GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da.
Inkubazioa 8-12 egun. Paziente infektatuak: fotosentikortasuna, zefalea, sukar altua, hotzikarak…, mialgiak.
5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ).
KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza.
TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20)
TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi
PREBENTZIOA
Zorriak ekidin (higienea).
Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu.
Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Tifus exantematikoa | Tifus exantemático |
| Rickettsia | Rickettsia |
| Infestazioa | Infestación |
| Gangrena | Gangrena |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Tifus exantematikoa
Gaixotasuna · Eragilea: Rickettsia prowazekii
Bi fitxa alderatuta: Tifus exantematikoa · Klamidiasia
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Tifus exantematikoa | Klamidiasia | |
|---|---|---|
| Transmisioa | GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da. | TRANSMISIOA: Sexu harremanak: anal, baginal edo eta orala ZEINU ETA SINTOMAK EMAKUMEA:fluxu vaginal anormala, erredura pixa egiterakoan, odol jarioa hilerokoen artean… GIZONEZKOA: jariakinak zakiletik, erredura pixa egitean, testikuluetan mina/hantura… Bi sexuetan: aftak, uzkiko mina, odol jarioak… |
| Klinika | 5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ). KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza. | KLINIKA Lehenengo fasean: ultzeradun papula ez mingarria. Bakarrik sendatzen da. Bigarren fasean: izterrondoko adenopatia mingarriak agertzen dira alde bakarrean, elkartu egin daitezke eta zorne- zorroak ere eratu daitezke oHirugarren fasean: adenopatiak apurtu eta jariakina irten orbain handi bat Sindrome konstituzionala (astenia, anorexia, pisu galera) eta sukarra egon daitezke Emakumeen % 70 eta gizonen % 50 baino gehiagok ez dute sintomarik izaten |
| Tratamendua | TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20) TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi | TRATAMENTUA: ATB: tetraciclina, doxiciclina edo eritromicina Ttu Gabe: Emakumezkoan gaixotasun pelbiko inflamatorioa Gizonezkoetan ez dira bestelako ondoriok ikusten |