5 · 44 · §5.7.4
Zorriek transmititutako gaixotasunak: tifus exantematikoaEnfermedades transmitidas por piojos: el tifus exantemático
Gerra, gosetea eta pobrezia: apunteak berak lotzen ditu gaixotasun hau eta bizi baldintzak.
1Testua
- Bektorea eta eragilea bereiztea.
- Exantemaren hedapena deskribatzea.
- Tratamenduak hilkortasunean duen eragina esatea.
ZORRIEK TRANSMITITUTAKO GAIXOTASUNAK
Tifus exantematikoa Ertamerika eta hegoamerika, Afrika eta Asiako zenbait lekuetan.
Gerra, gosetea, pobrezia… zorriak (Pediculus humanus) eta hauek Rickettsia prowazekii BAKTERIOA transmititu.
GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da.
Inkubazioa 8-12 egun. Paziente infektatuak: fotosentikortasuna, zefalea, sukar altua, hotzikarak…, mialgiak.
5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ).
KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza.
TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20)
TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi
PREBENTZIOA
Zorriak ekidin (higienea).
Pestizidak: zorriekin infestatutako pertsona edo taldeak tratatu.
Infestatutako arropa garbitu eta lehortu >70 ºC, ordubetez.
«Sakontzeko» markatuta dagoena ez dago apunteetan: lehen mailarako gehitutako azalpena da.
Hiztegia
| Euskaraz | Gaztelaniaz |
|---|---|
| Tifus exantematikoa | Tifus exantemático |
| Rickettsia | Rickettsia |
| Infestazioa | Infestación |
| Gangrena | Gangrena |
2Fitxa
Apunteak agente honetaz esaten duena, campo bakoitza bere lerroan. Ez dago daturik gehituta: agertzen ez dena, apunteak ez du esaten.
Tifus exantematikoa
Gaixotasuna · Eragilea: Rickettsia prowazekii
Bi fitxa alderatuta: Tifus exantematikoa · Sifilisa
Biek dituzten camporik soilik. Bat batean bakarrik dagoena ez da alderaketa: apunteari buruzko baieztapena da, ez agenteari buruzkoa.
| Tifus exantematikoa | Sifilisa | |
|---|---|---|
| Agentea | Gerra, gosetea, pobrezia… zorriak (Pediculus humanus) eta hauek Rickettsia prowazekii BAKTERIOA transmititu. | AGENTE ERAGILEA: Treponema Pallidum izeneko bakteriak |
| Transmisioa | GIZAKIZ- GIZAKI zorrien bidez transmititzen da. | TRANSMISIOA: Sexu-harreman uzki edo baginal bidez edo aho-sexu bidez. |
| Inkubazioa | Inkubazioa 8-12 egun. Paziente infektatuak: fotosentikortasuna, zefalea, sukar altua, hotzikarak…, mialgiak. | Inkubazioa: 21 egun |
| Klinika | 5-6 egunetara → erupzioa (EXANTEMATIKOA) beso azpietan, eta gero enbor eta adarretara (esku eta oin ahurretan eta aurpegian EZ). KAPILAREETAN KALTEA eragin dezake → gangrena (hatzamarren mozketa), organu askoren akatsa eta heriotza. | Sintomak: Larruazaleko erupzioa, askotan esku-azpietan eta oin-zoletan eragiten du Zona genitalaren hantura Ahoan orban zuriak eta guruinak handituak. Tratamendurik gabe sintoma horiek desagertu → infekzioa sendatu gabe hurrengo fasera FASE HAUETAKO LESIOAK INFEKTATZAILEAK DIRA 3. Sifilis latentea Sifilis sekundarioaren sintomak desagertu ondoren Urtetan sintomarik ez edukitzea (infekzioak hor): odol-analisian ikus daiteke (antigorputzak) 4. Sifilis tertziarioa: Tratatu ez diren 10 lagunetatik 1ek inguru Arazo neurologiko, osteoartikular edo kardiako larriak garatuko ditu infekzioa izan eta urte askotara. |
| Tratamendua | TRATAMENTURIK GABE: %20ko hilkortasuna (zaharretan %20) TRATAMNTUAREKIN: Tetraziklina, kloranfenikola → hikortasuna %4ra jaitsi | TRATAMENTUA: Penicilina G benzatina edo sodikoa Infekzioan 4 etapa bereizten dira: 1. Sifilis primarioa: TXANKRO izeneko minik eragiten ez duen ultzera agertzen da bakteriarekin kontaktuan egon den gorputzaren atalean NOIZ: Harremanak izan eta 2-3 aste beranduago NON: Normalean zakilean, aluan, baginan edo uzkian agertzen da Sendatzeko 6 aste 2. Sifilis sekundarioa Tratatzen ez bada →infekzioa bigarren fasera NOIZ: Ultzera agertzen denetik 3 eta 6 aste bitarteko tartean gertatzen da |