Uraren bidez transmititzen diren gaixotasunakEnfermedades transmitidas por el agua

SALMONELLA GENEROA → Salmonella = gastroenteritis BAKTERIARRAREN kausa ohikoena 2 espezie:

S. Enterica (6 azpi espezie)

S. Enterica Enterica: Salmonella generoko bakterioek bi motatako gaixotasuna sor dezakete.

SUKAR TIFOIDEOAK: sukar altua, beherakoak edo idorreria, mina, buruko mina eta logurea eta batzutan azaleko erupzioa. Kuadro kliniko larria sor dezake.

(Typhi eta Paratyphi serotaldeak).

GAIXOTASUN GASTROINTESTINALA: botagura, bomitoak, beherakoa, kalanbreak eta sukarra.

Sintomek bi egun edo astebete irauten dute. Pertsona osasuntsuetan sintomak bakarrik desagertzen dira (batzutan artritisa denbora luzez).

(Enteritidis eta Typhimurium serotaldeak).

Sukar tifoidea GARATZEKO BIDEAN dauden HERRIETAN endemikoa → Uren saneamendu sistemen faltagatik.

GORDELEKUA: Gizaki gaixoa, eramaile osasuntsua eta eramaile kronikoa.

TRANSMISIOA: Gorozki-esku-aho. Gizaki gaixo edo eramaileen gorozkiekin kutsatutako elikagai edo uren kontsumoa.

POPULAZIO GAIXOKORRA: Nutrizio eskasia, bizi-baldintza kaxkarrak, ur kutsadurako ingurunean

KLINIKA:

Inkubazioa: 1-3 aste → Pazienteen %10 beherakoarekin

Prodromoak: astebete (ondoeza, zefalea, idorreria, anorexia, epixtasia, nekea, sukar baxua, gripe kuadroa).

Sintomak:

Sukar handia

Ondoez orokorra

Buruko mina

Beherakoa edo idorreria

Erupzio makularra bularrean %30

Esplenomegalia eta hepatomegalia %50

Konplikazioak:

Heste-zulaketa

Adierazpen neurologikoak %5-10

Tratamentua: Antibiotikoa

PREBENTZIOA: Higienea, uraren tratamendua… TXERTOA: aho bidezkoa edo ziztada bidezkoa.

Poliomielitisa AGENTE ERAGILEA → BIRUSA (Poliomielitisaren edo poliobirusa) Gaixotasun ezgaitua eta hilgarria

GORDELEKUA: Pertsona gaixoa edo eramaile osasuntsua (asintomatikoak % 90) pertsona-pertsona

TRANSMISIOA: Batez ere gorotz-aho bidea edo, gutxiagotan, ibilgailu arrunt baten bidez, hala nola ura edo elikagai kutsatuak.

KLINIKA

Kasuen % 90 : Sintomarik gabekoak

Faringitisa, entzefalitisa, adierazpen neurologikoak (paralisi flazido akutua (batez ere hanketan eta era asimetrikoan) PFA Birusaren serotipoaren arabera 1:200 edo 1:2000

Paralisi-arriskua handitu egiten da adinarekin

Hilgarria, arnasketa geldituz gero

PREBENTZIOA: TXERTAKETA 2 mota (ahozkoa (Sabin) eta parenterala (Salk)) Liseri aparatuko protozooak Bizi-ziklo konplexua, garapen fase ezberdinekin

Kisteak: forma infektatzaileak. Forma erresistenteak eta ugalkorrak.

Trofozoitoak :forma mugikorrak. Ugaltzen dira Ingurunean erresistenteak

BIDAIETAN PREBENTZIOA

Botilako ura edan

Izotz kubotxoak ekidin

Barazki gordina ez

Frutari azala kendu

Ura tratatu: minutu batez irakin, filtratu < 1µm edo tratamendu kimikoa (kloroa edo iodoa) ENTAMOEBA HISTOLYTICA DISENTERIA AMEBIARRA Gaixotasun DIARREIKO LARRIA → beherakoak zorne eta odolarekin Herrialde tropikaletan. Gure ingurunean arraroa. Nazioarteko bidaiarien beherakoak Kuadroak: Kolitis amebiarra, gibeleko abszesua eta garun abszesua

GORDELEKUA: Gizakia

TRANSMISIOA: Gorozkiekin kutsatutako ura edo elikagaiak; Pertsona-pertsona: gorozki-esku-aho; Preserbatiborik gabeko uzki-bidezko sexua.

POPULAZIO GAIXKORRA: Bidariariak eta txakurrak dituztenak.

GARAPEN ZIKLOA

Kisteen irensketa

Amebak kolonerantz doaz eta bertako mukosaren ultzerazioa

Trofozoito eta kisteen kanporaketa

Hesteetatik kanpoko kokapenak: gibela, birika eta garuna GIARDIA LAMBLIA GIARDIASIA

GORDELEKUA: Gizakia. Txakurrak eta kastoreak.

TRANSMISIOA: Kutsatutako ura eta elikagaiak. Pertsona-pertsona higiene eskasiagatik: haur eskolatan.

Uzki-bidezko sexua preserbatiborik gabe.

POPULAZIO GAIXOKORRA: Bidaiariak eta txakurrak dituztenak.

KOADRO KLINIKO EZBERDINAK

Beherako urtsu akutua

Ondoez orokortua

Tripako mina eta hantura

Beheralp kronikoa xurgapen arazoekin edo infekzio asintomatikoa

GARAPEN ZIKLOA

Kisteen irensketa → Heste mehean kalteak

Forma bejetatiboak askotan behazun xixkua parasitatzen dute.

Trofozoitoak eta kisteak gorozkietatik kanporatzen dira.

PREBENTZIOA: Uraren tratamendua, higiene pertsonala eta elikagaiena.